"Als je heel erg ziek bent, zoals ik ben geweest, dan is muziek even niet meer aanwezig. Dan kun je dat allemaal niet aan, dan is het teveel", zegt Elsbeth.

Nauwelijks bij bewustzijn

Afgelopen juni kreeg ze de diagnose leverkanker. "Ik heb in de zomer 6 chemokuren gehad en begin december een hele grote operatie in het Erasmus in Rotterdam, waar de helft van mijn lever is weggehaald", vertelt ze. "De operatie was door 3 chirurgen en duurde 8,5 uur." De dagen daarna waren heel spannend, en dus om die reden ook letterlijk heel stil. "Toen was ik nauwelijks bij bewustzijn, want mijn lever deed het niet. Er was grote stress bij de artsen."

Aangrijpend moment

Ongeveer een half jaar voordat Elsbeth zich op het randje van leven en dood bevond, gebeurde er iets bijzonders. "Wat ik heel aangrijpend vond is dat de jongeren uit mijn gemeente een lied voor mij gingen zingen. Toen hield ik het natuurlijk niet droog. Dat begrijp je wel. Ze zongen "Een toekomst vol van hoop". Dat was heel erg mooi, een bemoediging voor mij en mijn man, en ook de gemeente zelf."

De woorden uit het lied "Niemand anders U alleen leidt ons door dit leven heen" zijn in de onzekere periode die volgde, ook waarheid gebleken in Elsbeth haar leven. De liefde van mensen en muziek die ze luisterde, wezen namelijk steeds op Gods zorgzame nabijheid.

Nachten met "iets goed" door de koptelefoon

"Toen mijn lijf het weer wat beter ging doen, en ik nachts in een ziekenhuisbed lag en weer niet kon slapen, ging ik naar muziek luisteren", vertelt Elsbeth. "De nachten in een ziekenhuis zijn vaak lang, spannend en je bent alleen. Je slaapt niet lekker. Ik dacht dan: Ik moet nu echt luisteren naar iets goeds, naar mooie woorden, naar mooie muziek. Dat was vaak klassieke muziek, Psalmen, liederen, oude teksten uit de Bijbel... Het zijn de vertrouwde woorden die je door de nacht heen helpen. Een Kyrie of Gloria. Tegen de ochtend viel ik dan vaak in slaap."

Psalm 90 was bijvoorbeeld een vertrouwde Psalm voor Elsbeth. "Over de geslachten die gaan en de geslachten die komen, maar dat Gods ontferming altijd aanwezig is", vertelt ze. "Psalmen zijn teksten waarin het ook gaat over benauwdheid, de dood, de ellende en de moeite. Maar ook vaak met een omkering erin: God is er wél bij. Dat heb ik ook wel zo ervaren."

Nog geen gelopen race

Hoet het nu met Elsbeth gaat? "Het is nog geen gelopen race", antwoord ze eerlijk. "De hoop is heel erg dat ik door alle behandelingen straks kan zeggen dat ik beter ben, maar dat gaat nog wel even duren. Het is helaas een hele hardnekkige vorm van kanker." Toch is ze vooral blij waar ze nu staat. "Het had best anders af kunnen lopen", beseft ze.

En hoewel er dus nog veel onzeker is, is stilzitten voor Elsbeth geen optie. "Ik kan niet in een hoekje gaan zitten afwachten. Ik wil weer dingen gaan doen. En ik kán ook weer langzamerhand wat dingen gaan doen. Zoals Alle Registers Open opnemen en Musica Relogiosa presenteren. Dat is wel weer heel erg leuk. Ik houd heel erg van mijn werk. Ziek zijn kost heel veel tijd. Het is wel heel fijn dat je daarnaast ook nog iets anders bent dan alleen maar ziek."

Die niet los laat wat zijn hand begon

Voor de toekomst is ze hoe dan ook niet bang. "God is erbij, wat er ook gebeurt. Ik val niet uit zijn hand", zo besluit ze. Dat zeg ik als dominee altijd aan het begin van een kerkdienst in het votum en groet: Onze hulp is in de naam van de Heer, die hemel en aarde gemaakt heeft, die trouw houdt tot in eeuwigheid en die niet los laat wat zijn hand begon. Nou, dat ervaar ik ook echt zo, dat ís zo."

Elsbeth Gruteke is dominee en presenteert voor de EO het radioprogramma Musica Religiosa en de orgelpodcast Alle Registers Open. Eind februari is ze haar werkzaamheden voor de EO weer langzaam op gaan pakken. We zijn dankbaar en blij dat het relatief goed gaat met Elsbeth.

Lees meer over het verhaal van Elsbeth in de Visie, heet magazine van de EO.

• Ga naar het verhaal met Elsbeth in de Visie